«وقف مشارکتی» نسخه جدید اوقاف البرز برای پیوند سرمایه مردم با نیازهای جامعه

به گزارش ایکنا از البرز؛ محمد مولایی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه البرز روز چهارشنبه، چهارم شهریورماه در نشست خبری با اصحاب رسانه که در آستانه هفته وقف برگزار شد، با بیان اینکه وقف در طول تاریخ همواره یکی از ظرفیت های مردم برای حل مسائل جامعه بوده است، اظهار کرد: آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم، بازتعریف ظرفیت وقف متناسب با شرایط روز است. وی افزود: وقف از مردم و برای مردم است و مهم ترین پشتوانه آن نیز اعتماد عمومی است؛ بنابراین اگر قرار باشد این سنت ماندگار همچنان در جامعه اثرگذار باشد، باید مردم بدانند موقوفات چگونه اداره می شوند، درآمد آنها کجا هزینه می شود و نیت واقف با چه سازوکاری به اجرا درمی آید. مولایی با اشاره به گستردگی دامنه نیت های وقف در کشور ادامه داد: امروز بیش از 365 هزار نیت برای موقوفات شناسایی شده که در 804 دسته بندی قرار گرفته است. این موضوع نشان می دهد وقف را نمی توان تنها در چند موضوع شناخته شده خلاصه کرد؛ چراکه واقفان برای محیط زیست، درختان، حمایت از حیوانات، ایتام و نیازمندان، ازدواج، درمان بیماران صعب العلاج، کمک به درراه ماندگان و موضوعات مختلف اجتماعی نیت کرده اند. این مسئول توضیح داد: همین تنوع نیت ها به ما می گوید جامعه در هر دوره تاریخی نیازهای متفاوتی داشته و واقفان نیز متناسب با همان نیازها وارد میدان شده اند. امروز هم باید این نگاه را ادامه دهیم و اجازه ندهیم وقف در ذهن جامعه به عنوان یک سنت مربوط به گذشته شناخته شود.

1500 مرکز درمانی و بیش از 6 هزار مدرسه؛ بخشی از میراث اجتماعی وقف

مولایی در ادامه به بخشی از خدمات موقوفات در کشور اشاره کرد و گفت: امروز بیش از یک هزار و 500 مرکز درمانی وقفی در کشور داریم که از درمانگاه و بیمارستان گرفته تا خانه های بهداشت، کلینیک ها، آزمایشگاه ها و دیگر مراکز درمانی را شامل می شود. همچنین بیش از 130 بیمارستان وقفی و بیش از 6 هزار مدرسه وقفی نیز در کشور فعال است که در طول سال در خدمت مردم قرار دارند. به گفته مولایی، این آمارها نشان می دهد وقف در مقاطع مختلف توانسته بخشی از بار نیازهای عمومی جامعه را بر عهده بگیرد و اگر این ظرفیت با شیوه های جدید تأمین مالی و مدیریت اقتصادی همراه شود، می تواند در پاسخ به مسائل جدید نیز نقش جدی تری ایفا کند. این مسئول با بیان اینکه مسئله اصلی، حفظ موقوفه و در عین حال افزایش بهره وری آن است، تصریح کرد: موقوفه ای که 100 سال قبل توسط یک واقف ایجاد شده، امروز یک امانت در اختیار ماست. ما حق نداریم این امانت را صرفاً به شکل سنتی اداره کنیم و باید تلاش کنیم از ظرفیت آن بهترین استفاده را داشته باشیم تا درآمد موقوفه در مسیر نیت واقف هزینه شود.

اوقاف از اجاره داری فاصله می گیرد

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز با اشاره به تغییر رویکرد این سازمان در حوزه اقتصادی موقوفات گفت: یکی از مسیرهایی که در حال دنبال کردن آن هستیم، فاصله گرفتن از نظام سنتی اجاره داری و حرکت به سمت سرمایه گذاری است. در استان البرز بیش از 500 باغ وقفی داریم و در کنار آن، اراضی کشاورزی، املاک مسکونی، اداری و صنعتی و حتی درختان وقفی نیز وجود دارد. اگر این ظرفیت ها به درستی شناسایی، مدیریت و سرمایه گذاری شوند، می توانند درآمد پایدار ایجاد کنند. وی از تعریف بیش از 50 پروژه در استان البرز خبر داد و گفت: این پروژه ها در حوزه های مختلفی مانند گردشگری، ورزش، بوم گردی، هتل، فعالیت های تجاری، مسکونی و اداری تعریف شده اند. هدف این است که موقوفه مولد شود و بتواند درآمد ایجاد کند. هر میزان که بهره وری موقوفه افزایش پیدا کند، امکان اجرای دقیق تر و گسترده تر نیت واقف نیز فراهم خواهد شد. مولایی در تشریح مدل سرمایه گذاری مشارکتی اظهار کرد: یکی از رویکردهای جدید ما استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و مشارکت مردم است. در این مدل، بخش خصوصی می تواند در زمین موقوفه سرمایه گذاری کند و پروژه ای را به اجرا برساند. مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز افزود: در چنین شرایطی سرمایه گذار متناسب با آورده خود در پروژه سهم خواهد داشت و اوقاف نیز متناسب با ارزش عرصه موقوفه سهم خود را خواهد داشت؛ نکته مهم این است که عرصه همچنان موقوفه باقی می ماند و قابل واگذاری نیست. این مسئول با بیان اینکه چنین مدل هایی می تواند نگاه جامعه به وقف را نیز تغییر دهد، گفت: ممکن است یک فرد به تنهایی توان احداث یک مجموعه یا اجرای یک پروژه بزرگ را نداشته باشد، اما وقتی سرمایه های کوچک در کنار یکدیگر قرار بگیرند، می توان پروژه ای را شکل داد که هم سرمایه گذاری انجام شود و هم درآمد آن در مسیر یک نیت خیر مصرف شود. مولایی یکی از مهم ترین برنامه های هفته وقف در استان البرز را آغاز نخستین وقف مشارکتی قرآنی عنوان کرد و گفت: برای اجرای این طرح از روش تأمین مالی جمعی استفاده خواهیم کرد. وی توضیح داد: قرار است یک مجموعه پردازش گرافیکی ایجاد شود و درآمد حاصل از فعالیت این مجموعه برای امور قرآنی اختصاص پیدا کند. برای اجرای این پروژه حدود 50 تا 60 میلیارد تومان سرمایه نیاز است. ما با اجرای این طرح تحقق این هدف را که وقف می تواند با فناوری، سرمایه گذاری و مدل های جدید تأمین مالی نیز پیوند بخورد را دنبال می کنیم. مولایی افزود: اگر این پروژه با موفقیت اجرا شود، می توانیم برای نیازهای دیگر استان نیز از همین الگو استفاده کنیم. حوزه هایی مانند ورزش، حمایت از خبرنگاران، خبرگزاری ها، مطبوعات، هنرمندان و اهل قلم نیز می تواند از ظرفیت وقف مشارکتی بهره مند شود. مولایی با اشاره به ظرفیت وقف در حوزه ورزش گفت: امروز در کرج با وجود جمعیت بالا، با کمبود سالن های ورزشی مواجه هستیم. اینجا یکی از همان نقاطی است که می توان از ظرفیت وقف برای احداث سالن ها و مجموعه های ورزشی استفاده کرد. دولت به تنهایی نمی تواند پاسخگوی همه نیازهای جامعه باشد و لازم است ظرفیت های مردمی نیز در کنار دولت قرار بگیرد. وقف می تواند یکی از همین ظرفیت ها باشد و در حل مسائل اجتماعی و اقتصادی نقش آفرینی کند. مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز تأکید کرد: ما برای نیت واقف نسخه تعیین نمی کنیم. به واقف مشاوره می دهیم و نیازهای جامعه را به او معرفی می کنیم، اما انتخاب نیت با خود واقف است. آنچه اهمیت دارد این است که فرد بداند وقف او چه اثری در جامعه خواهد داشت. مولایی گفت: امروز حتی فردی که یک ملک بزرگ ندارد نیز می تواند در وقف مشارکت کند. وقف پول و وقف مشارکتی این امکان را ایجاد کرده است که افراد با مبالغ کمتر نیز وارد یک کار ماندگار شوند. این مسئول در ادامه به نقش اجتماعی بقاع متبرکه اشاره کرد و گفت: در کشور هشت هزار و 765 بقعه متبرکه وجود دارد که میزبان حدود 11 هزار امامزاده است. این بقاع علاوه بر جایگاه مذهبی، ظرفیت قابل توجهی برای فعالیت های فرهنگی و اجتماعی دارند. وی افزود: در البرز نیز امامزادگان شاخصی مانند امامزاده طاهر(ع)، امامزاده حسن(ع)، امامزاده محمد(ع) و امامزاده حیدر(ع) در طول سال میزبان برنامه های مختلف فرهنگی و مذهبی هستند و تلاش ما این است که این اماکن به پایگاه های اجتماعی مناطق خود تبدیل شوند. مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز با اشاره به طرح «قرار دوازدهم» اظهار کرد: در روز دوازدهم هر ماه با مشارکت اوقاف، موقوفات، بقاع متبرکه و خیران، بسته های معیشتی تهیه و میان نیازمندان توزیع می شود. این طرح از دوران کرونا آغاز شده و همچنان ادامه دارد. مولایی اضافه کرد: در برخی امامزادگان برای زنان سرپرست خانوار و جوانان آموزش های شغلی ارائه شده و با ایجاد بازارچه، امکان عرضه محصولات آنها فراهم شده است. همچنین به دنبال ایجاد خط اعتباری برای پرداخت تسهیلات به افرادی هستیم که این آموزش ها را دریافت می کنند تا آموزش بتواند به اشتغال منجر شود. وی درباره فعالیت های اوقاف البرز در ایام اربعین نیز گفت: در نجف برای زائرانی که محل اسکان داشتند، بیش از چهار موکب یا هتل اجاره شد و خدمات اسکان، پذیرایی و بهداشتی ارائه کردیم. موکب امامزاده حسن(ع) در ابتدای مسیر و موکب امامزاده طاهر(ع) در کربلا فعال بودند و یک مجموعه دو طبقه نیز در کربلا به عنوان حسینیه برای اسکان زائران اجاره شد که مردم استان البرز در استفاده از آن در اولویت قرار دارند. این مسئول با اشاره به اهمیت فعالیت های قرآنی اظهار کرد: مسابقات قرآن سازمان اوقاف از معتبرترین مسابقات قرآنی کشور است و تا سطح بین المللی ادامه پیدا می کند. یکی از برنامه های ما ایجاد موقوفات قرآنی است تا فعالیت های قرآنی وابسته به منابع مقطعی نباشد و بتوانیم برای تربیت حافظان قرآن، برگزاری محافل و مسابقات و حمایت از جامعه قرآنی، پشتوانه مالی پایدار ایجاد کنیم. مولایی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات ثبتی انجام شده در استان اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهم در مدیریت موقوفات، تثبیت مالکیت آنهاست؛ چراکه اگر مالکیت موقوفه به شکل دقیق مشخص نباشد، در آینده امکان تضییع حقوق موقوفه وجود خواهد داشت. وی ادامه داد: سال گذشته 424 سند مالکیت دفترچه ای موقوفات به سند تک برگی تبدیل شد و دو هزار و 915 سند مالکیت جدید برای موقوفات اخذ کردیم که در این بخش رتبه نخست کشور را به دست آوردیم. مولایی افزود: جانمایی املاک موقوفه در لایه کاداستر استان نیز از حدود چهار هزار هکتار به بیش از 10 هزار هکتار رسیده است. این اقدام در راستای تثبیت مالکیت و جلوگیری از تعرض به اراضی وقفی انجام شده است. این مسئول تعداد موقوفات استان البرز را یک هزار و 969 موقوفه اعلام کرد و گفت: از این تعداد، 127 موقوفه توسط متولیان اداره می شود و یک هزار و 837 موقوفه نیز تحت مدیریت اداره کل اوقاف و امور خیریه استان قرار دارد. مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز در ادامه با تشریح برنامه های هفته وقف گفت: نمایشگاه دستاوردها و خدمات وقف از روز هشتم شهریورماه آماده بازدید خواهد بود و افتتاح رسمی آن روز دوشنبه در امامزاده محمد(ع) انجام می شود. این مسئول توضیح داد: همایش یاوران وقف نیز با حضور واقفان، خیران، متولیان، هیئت های امنا و امین های نمونه برگزار خواهد شد. غبارروبی مزار شهدا، دیدار با خانواده های معظم شهدا، عیادت از بیماران بیمارستان وقفی کرج و دیدار با امام جمعه کرج و استاندار البرز نیز از دیگر برنامه های این هفته است. وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم اعتماد عمومی را حفظ کنیم، موقوفات را به شکل علمی تر و اقتصادی تر اداره کنیم و در کنار آن، نیازهای جدید جامعه را به واقفان معرفی کنیم، وقف می تواند بار دیگر به یکی از مهم ترین ابزارهای مشارکت مردم در حل مسائل جامعه تبدیل شود. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم نگاه جامعه به وقف را از واگذاری یک دارایی به ایجاد یک جریان ماندگار برای حل یک مسئله تغییر دهیم؛ چراکه ارزش واقعی موقوفه زمانی نمایان می شود که درآمد آن در زندگی مردم اثر بگذارد و نیت واقف را برای سال ها و حتی نسل های آینده زنده نگه دارد. انتهای پیام